Soạn bài liệt kê

Loading...

Soạn bài liệt kê – Bài số 1

I.  THẾ NÀO LÀ PHÉP LIỆT KÊ

Câu 1. Điểm giống:

–     Về cấu tạo: các từ, cụm từ này có cấu tạo tương tự nhau: là các danh từ, cụm danh từ( các từ và cụm từ đồng loại).

–     Ý nghĩa: Các từ, cụm danh từ trên đều chỉ các đồ vật bày biện quanh quan lớn.

Câu 2.  

Tác dụng của việc tác giả nêu ra hàng loạt sự việc tương tự:

 Miêu tả một cách tỉ mỉ những đồ vật của quan lớn, qua đó nhấn mạnh sự xa hoa, an nhàn, sung sướng của quan khi đi hộ đê, làm nổi bật hình ảnh đối lập với cảnh gội gió tắm mưa của dân phu hộ đê.

II. CÁC KIỂU LIỆT KÊ

Câu 1. Sự khác nhau:

Về mặt cấu tạo, có thể thấy:

–     Ở câu a: Liệt kê theo trình tự sự việc, từng yếu tố => không liệt kê theo từng cặp.

Loading...

–     Ở câu b: Liệt kê theo từng cặp.

Câu 2.

a.   Trong câu này, có thể đổi vị trí các từ in đậm cho nhau mà không làm thay đổi ý nghĩa cả câu. Các từ in đậm ( liệt kê) có vị trí độc lập và ngang nhau => liệt kê không tăng tiến.

b.   Trong câu này, không thể đổi vị trí các từ in đậm. Vì việc liệt kê theo trình tự tăng tiến, logic và có ý nghĩa: hình thành rồi mới có thể trưởng thành ; gia đình – họ hàng – làng xóm: theo thứ tự từ nhỏ đến lớn, từ riêng đến chung.

Câu 3. Phân loại phép liệt kê

Tiêu chí

Phân loại phép liệt kê

Cấu tạo

Liệt kê theo từng cặp

Liệt kê không theo từng cặp

Ý nghĩa

Liệt kê tăng tiến

Liệt kê không tăng tiến

III.   LUYỆN TẬP

Câu 1.  Những phép liệt kê:

–     Nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và cướp nước.

–     Từ các cụ già tóc bạc đến các cháy nhi đồng trẻ thơ, từ những kiều bào ở nước ngoài đến những đồng bào ở vùng bị tạm chiếm, từ nhân dân miền ngược đến miền xuôi…

–     Từ những chiến sĩ ngoài mặt trận…quyên đất ruộng cho chính phủ.

Câu 2. Những phép liệt kê

a.   Phép liệt kê: « dưới lòng đường, trên vỉa hè…ngực đeo tấm Bắc Đẩu bội tinh hình chữ thập ».

b.   Phép liệt kê: Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung.

Câu 3.

a.   Một số câu:

– Trên sân trường, mấy bạn nam đá cầu, mấy bạn nữ nhảy dây, còn các bạn khác thì chuyện trò, nói cười thật ồn ã.

–  bạn chơi rất nhiều trò: cầu lông, nhảy dây, đá bóng…

b.   Truyện ngắn « Những trò lố hay là Va – ren và Phan Bọi Châu » đã phơi bày bản chất dối trá, lố bịch, đạo đức giả, mị dân của Va ren.

c.    Qua truyện ngắn này, hình tượng nhà cách mạng PBC đã gây cho em sự cảm phục, kính trọng sâu sắc. Trước những lời lẽ thể hiện sự vuốt ve, dụ dỗ, bịp bợm một cách trắng trợn của Va ren, Phan Bội Châu đã im lặng, phớt lờ Varen, thể hiện sự khinh bỉ tên thực dân một cách sâu sắc.

Soạn bài liệt kê – Bài số 2

I. Thế nào là phép liệt kê?

Câu 1:

Câu gồm các cụm từ có cách cấu tạo tương tự nhau, đều là cụm danh từ: bát yến hấp đường phèn, tráp đồi mồi chữ nhật để mở, nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao chuôi ngà, nào ống vôi chạm, ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông,…

Về ý nghĩa của các bộ phận giống nhau trong câu đều để chỉ những vật dụng, nhằm khắc họa cảnh sống sinh hoạt xa hoa của quan lớn, trong lúc dân phu thì cực khổ dầm mình trong mưa gió.

Câu 2:

Việc nêu ra hàng loạt các sự việc tương tự bằng những kết cấu tương tự như trên nhằm đặc tả cảnh hàng loạt những đồ vật bày la liệt bên cạnh tên quan phủ.

II. Các kiểu liệt kê

Câu 1:

  • tinh thần, lực lượng, tính mạng, của cải – liệt kê không theo cặp;

  • tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải – liệt kê theo từng cặp.

Câu 2:

  • Có thể đảo Tre, nứa, trúc, mai, vầu mà không ảnh hưởng đến ý nghĩa của phép liệt kê; đây là kiểu liệt kê không tăng tiến;

  • Không thể đảo hình thành và trưởng thành; gia đình, họ hàng, làng xóm vì: phải hình thành rồi mới trưởng thành, theo cấp độ từ nhỏ đến lớn thì gia đình, họ hàng, làng xóm. Đây là phép liệt kê tăng tiến.

Câu 3: Phân loại phép liệt kê

– Phân loại theo cấu tạo:

  • Liệt kê theo từng cặp

  • Liệt kê không theo từng cặp

– Phân loại theo ý nghĩa:

  • Liệt kê tăng tiến

  • Liệt kê không tăng tiến

III. Luyện tập

Câu 1: Trong bài Tinh thần yêu nước của nhân dân ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ba lần dùng phép liệt kê để diễn tả đầy đủ, sâu sắc:

  • Sức mạnh của tinh thần yêu nước (đoạn "Từ xưa đến nay,…tất cả lũ bán nước và cướp nước" ).

  • Lòng tự hào về những trang sử vẻ vang qua tấm gương của các vị anh hùng dân tộc (Chúng ta có quyền tự hào vì những trang sử vẻ vang thời đại Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung,…).Lòng tự hào về những trang sử vẻ vang qua tấm gương của các vị anh hùng dân tộc (Chúng ta có quyền tự hào vì những trang sử vẻ vang thời đại Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung,…).

  • Sự đồng tâm nhất trí của mọi tầng lớp nhân dân Việt Nam đứng lên đánh Pháp (đoạn "Từ các cụ già tóc bạc… quyên ruộng đất cho Chính Phủ").

Câu 2:

a.

  • dưới lòng đường, trên vỉa hè, trong cửa tiệm

  • những quả dưa hấu bổ phanh đỏ lòm lòm; những xâu lạp xường lủng lẳng dưới mái hiên các hiệu cơm; cái rốn một chú khách trưng ra giữa trời; một viên quan uể oải bước qua, tay phe phẩy cái quạt, ngực đeo tấm Bắc Đẩu bội tinh hình chữ thập

b. Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa lung

Câu 3: Đặt câu có sử dụng phép liệt kê

a. "Sân trường em trong giờ ra chơi thật là náo nhiệt: chỗ này một nhóm đá cầu, chỗ kia nhảy dây, keo co… Trên những ghế đá, dưới các tàn cây rợp mát, những nhóm bạn lặng lẽ hơn. Họ đang thủ thỉ tâm sự, chia nhau miếng bánh, đọc truyện hoặc cùng ôn bài…"

b. "Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu" đã khắc họa được hai nhân vật có tính cách đại diện cho hai lực lượng xã hội hoàn toàn đối lập nhau ở nước ta dưới thời Pháp thuộc. Va-ren gian trá, lố bịch, đại diện cho thực dân Pháp phản động ở Đông Dương. Phan Bội Châu kiên cường, bất khuất, xứng đáng là vị anh hùng, vị thiên sứ, đấng xả thân vì độc lập", tiêu biểu cho khí phách dân tộc Việt Nam."

c. Qua truyện ngắn "Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu" chúng ta thấy hình ảnh Phan Bội Châu hiện lên thật hiên ngang, bất khuất. Ông luôn luôn tỉnh táo, cảnh giác trước miệng lưỡi của kẻ thù. Phan Bội Châu chính là tiêu biểu cho khí phách dân tộc Việt Nam.

Soạn bài liệt kê – Bài số 3

I- KIẾN THỨC CƠ BẢN

1- Thế nào là phép liệt kê?

a) Cấu tạo của câu được in đậm dưới đây có gì đặc biệt:

Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến hấp đường phèn, để trong khay khảm, khói bay nghi ngút; tráp đồi mồi chữ nhật để mở, trong ngăn bạc đầy những trầu vàng, cau đậu, rễ tía, hai bên nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao chuôi ngà, nào ống vôi chạm, ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông trông mà thích mắt. […] Ngoài kia, tuy mưa gió ầm ầm, dân phu rối rít, nhưng trong này xem chừng tĩnh mịch, nghiêm trang lắm […].

(Phạm Duy Tốn)

Gợi ý: Câu gồm các cụm từ có cách cấu tạo tương tự nhau: bát yến hấp đường phèn, tráp đồi mồi chữ nhật để mở, nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao chuôi ngà, nào ống vôi chạm, ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông,…

b) Nhận xét về ý nghĩa của các bộ phận giống nhau trong câu in đậm trên.

Gợi ý: Đều để chỉ những vật dụng.

c) Việc nêu ra hàng loạt các sự việc tương tự bằng những kết cấu tương tự như trên nhằm mục đích gì?

Gợi ý: Nhằm đặc tả cảnh hàng loạt những đồ vật bày la liệt bên cạnh tên quan phủ.

d) Cách dùng các kết cấu tương tự, với ý nghĩa tương tự như trên gọi là phép liệt kê. Vậy phép liệt kê là gì?

Gợi ý: Phép liệt kê là cách sắp xếp hàng loạt các từ hay cụm từ cùng loại để diễn tả đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh, biểu hiện khác nhau của thực tế hay của tư tưởng, tình cảm.

2- Các kiểu liệt kê

a) So sánh cấu tạo của các phép liệt kê dưới đây và cho biết chúng khác nhau như thế nào:

(1) Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần, lực lượng, tính mạng, của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập.

(2) Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy.

(Hồ Chí Minh)

Gợi ý:
– Tinh thần, lực lượng, tính mạng, của cải – liệt kê không theo cặp;
– Tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải – liệt kê theo từng cặp.

b) Thử đảo thứ tự các bộ phận trong các phép liệt kê dưới đây và cho biết trường hợp nào có thể được trường hợp nào không? Tại sao?

(1) Tre, nứa, trúc, mai, vầu mấy chục loại khác nhau, nhưng cùng một mầm măng non mọc thẳng.
(Thép Mới)

(2) Tiếng Việt của chúng ta phản ánh sự hình thành và trưởng thành của xã hội Việt Nam và của dân tộc Việt Nam, của tập thể nhỏ là gia đình, họ hàng, làng xóm và của tập thể lớn là dân tộc, quốc gia.

(Phạm Văn Đồng)

Gợi ý:
– Có thể đảo Tre, nứa, trúc, mai, vầu mà không ảnh hưởng đến ý nghĩa của phép liệt kê; đây là kiểu liệt kê không tăng tiến;

– Không thể đảo hình thành và trưởng thành; gia đình, họ hàng, làng xóm vì: phải hình thành rồi mới trưởng thành, theo cấp độ từ nhỏ đến lớn thì gia đình à họ hàng à làng xóm. Đây là phép liệt kê tăng tiến.

c) Như vậy, dựa vào hình thức cấu tạo và đặc điểm ý nghĩa, có thể chia phép liệt kê thành những loại nào?

Gợi ý:

– Theo cấu tạo: liệt kê từng cặp và liệt kê không từng cặp;

– Theo ý nghĩa: liệt kê tăng tiến và liệt kê không tăng tiến.

II. RÈN LUYỆN KĨ NĂNG

1- Chỉ ra phép liệt kê trong bài Tinh thần yêu nước của nhân dân ta của Hồ Chí Minh và nhận xét về tác dụng của nó.

Gợi ý:
Trong bài Tinh thần yêu nước của nhân dân ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ba lần dùng phép liệt kê để diễn tả đầy đủ, sâu sắc:

– Sức mạnh của tinh thần yêu nước (đoạn “Từ xưa đến nay,…tất cả lũ bán nước và cướp nước” ).
– Lòng tự hào về những trang sử vẻ vang qua tấm gương của các vị anh hùng dân tộc (Chúng ta có quyền tự hào vì những trang sử vẻ vang thời đại Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung,…).
– Sự đồng tâm nhất trí của mọi tầng lớp nhân dân Việt Nam đứng lên đánh Pháp (đoạn “Từ các cụ già tóc bạc… quyên ruộng đất cho Chính Phủ”).

2- Tìm phép liệt kê trong các đoạn trích dưới đây:

a) Và đó cũng là lần đầu tiên trong đời mình, hai con mắt của ông Va-ren được thấy hiển hiện cái huyền diệu của một thành phố Đông Dương, dưới lòng đường, trên vỉa hè, trong cửa tiệm. Những cu li xe kéo xe tay phóng cật lực, đôi bàn chân trần giẫm lạch bạch trên mặt đường nóng bỏng; những quả dưa hấu bổ phanh đỏ lòm lòm; những xâu lạp xường lủng lẳng dưới mái hiên các hiệu cơm; cái rốn một chú khách trưng ra giữa trời; một viên quan uể oải bước qua, tay phe phẩy cái quạt, ngực đeo tấm Bắc Đẩu bội tinh hình chữ thập. Thật là lộn xộn! Thật là nhốn nháo!

(Nguyễn Ái Quốc)

b)

Tỉnh lại em ơi, qua rồi cơn ác mộng
Em đã sống lại rồi, em đã sống!
Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung
Không giết được em, người con gái anh hùng!

(Tố Hữu)

Gợi ý:

– a:
+ dưới lòng đường, trên vỉa hè, trong cửa tiệm
+ những quả dưa hấu bổ phanh đỏ lòm lòm; những xâu lạp xường lủng lẳng dưới mái hiên các hiệu cơm; cái rốn một chú khách trưng ra giữa trời; một viên quan uể oải bước qua, tay phe phẩy cái quạt, ngực đeo tấm Bắc Đẩu bội tinh hình chữ thập
– b: Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa lung

3- a) Hãy đặt câu có sử dụng phép liệt kê để tả một số hoạt động trên sân trường em trong giờ ra chơi.

Gợi ý:

Có thể dùng liệt kê để tả cảnh náo động của các hoạt động khác nhau trên sân trường.
b) Đặt câu có sử dụng phép liệt kê để trình bày nội dung truyện ngắn Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu.

Gợi ý: Tham khảo phần ghi nhớ của bài đọc văn.

c) Đặt câu có sử dụng phép liệt kê để nói lên cảm xúc của em về hình tượng nhà cách mạng Phan Bội Châu trong truyện ngắn Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu.

Gợi ý: Có thể dùng phép liệt kê để chỉ ra những cảm nhận của mình về những phẩm chất của hình tượng anh hùng Phan Bội Châu trong truyện. Đọc lại văn bản để khái quát những phẩm chất ấy và đặt câu.

Soạn bài liệt kê – Bài số 4

I. Thế nào là phép liệt kê?

Câu 1:

Câu gồm các cụm từ có cách cấu tạo tương tự nhau, đều là cụm danh từ: bát yến hấp đường phèn, tráp đồi mồi chữ nhật để mở, nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao chuôi ngà, nào ống vôi chạm, ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông,…

Về ý nghĩa của các bộ phận giống nhau trong câu đều để chỉ những vật dụng, nhằm khắc họa cảnh sống sinh hoạt xa hoa của quan lớn, trong lúc dân phu thì cực khổ dầm mình trong mưa gió.

Câu 2:

Việc nêu ra hàng loạt các sự việc tương tự bằng những kết cấu tương tự như trên nhằm đặc tả cảnh hàng loạt những đồ vật bày la liệt bên cạnh tên quan phủ.

II. Các kiểu liệt kê

Câu 1:

– tinh thần, lực lượng, tính mạng, của cải – liệt kê không theo cặp;

– tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải – liệt kê theo từng cặp.

Câu 2:

– Có thể đảo Tre, nứa, trúc, mai, vầu mà không ảnh hưởng đến ý nghĩa của phép liệt kê; đây là kiểu liệt kê không tăng tiến;

– Không thể đảo hình thành và trưởng thành; gia đình, họ hàng, làng xóm vì: phải hình thành rồi mới trưởng thành, theo cấp độ từ nhỏ đến lớn thì gia đình, họ hàng, làng xóm. Đây là phép liệt kê tăng tiến.

Câu 3: Phân loại phép liệt kê

– Phân loại theo cấu tạo:

+ Liệt kê theo từng cặp

+ Liệt kê không theo từng cặp

– Phân loại theo ý nghĩa:

+ Liệt kê tăng tiến

+ Liệt kê không tăng tiến

III. Luyện tập

Câu 1: Trong bài Tinh thần yêu nước của nhân dân ta, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ba lần dùng phép liệt kê để diễn tả đầy đủ, sâu sắc:

– Sức mạnh của tinh thần yêu nước (đoạn "Từ xưa đến nay,…tất cả lũ bán nước và cướp nước" ).

– Lòng tự hào về những trang sử vẻ vang qua tấm gương của các vị anh hùng dân tộc (Chúng ta có quyền tự hào vì những trang sử vẻ vang thời đại Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung,…).Lòng tự hào về những trang sử vẻ vang qua tấm gương của các vị anh hùng dân tộc (Chúng ta có quyền tự hào vì những trang sử vẻ vang thời đại Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê Lợi, Quang Trung,…).

– Sự đồng tâm nhất trí của mọi tầng lớp nhân dân Việt Nam đứng lên đánh Pháp (đoạn "Từ các cụ già tóc bạc… quyên ruộng đất cho Chính Phủ").

Câu 2:

a.

– dưới lòng đường, trên vỉa hè, trong cửa tiệm

– những quả dưa hấu bổ phanh đỏ lòm lòm; những xâu lạp xường lủng lẳng dưới mái hiên các hiệu cơm; cái rốn một chú khách trưng ra giữa trời; một viên quan uể oải bước qua, tay phe phẩy cái quạt, ngực đeo tấm Bắc Đẩu bội tinh hình chữ thập

b. Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa lung

Câu 3: Đặt câu có sử dụng phép liệt kê

a. "Sân trường em trong giờ ra chơi thật là náo nhiệt: chỗ này một nhóm đá cầu, chỗ kia nhảy dây, keo co… Trên những ghế đá, dưới các tàn cây rợp mát, những nhóm bạn lặng lẽ hơn. Họ đang thủ thỉ tâm sự, chia nhau miếng bánh, đọc truyện hoặc cùng ôn bài…"

b. "Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu" đã khắc họa được hai nhân vật có tính cách đại diện cho hai lực lượng xã hội hoàn toàn đối lập nhau ở nước ta dưới thời Pháp thuộc. Va-ren gian trá, lố bịch, đại diện cho thực dân Pháp phản động ở Đông Dương. Phan Bội Châu kiên cường, bất khuất, xứng đáng là vị anh hùng, vị thiên sứ, đấng xả thân vì độc lập", tiêu biểu cho khí phách dân tộc Việt Nam."

c. Qua truyện ngắn "Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu" chúng ta thấy hình ảnh Phan Bội Châu hiện lên thật hiên ngang, bất khuất. Ông luôn luôn tỉnh táo, cảnh giác trước miệng lưỡi của kẻ thù. Phan Bội Châu chính là tiêu biểu cho khí phách dân tộc Việt Nam.

Vũ Hường tổng hợp